Państwa G7 deklarują koniec dofinansowań do paliw kopalnych przed 2025

Przedstawiciele Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Kanady, Francji, Niemiec, Włoch, Japonii i Unii Europejskiej nawołują wszystkie kraje, by dołączyły do zaprzestania wspierania węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego w ciągu dekady.

Zdjęcie: Chung Sung-Jun/Getty Images
Zdjęcie: Chung Sung-Jun/Getty Images

27 maja grupa siedmiu najbardziej wpływowych państw świata po raz pierwszy określiła datę zakończenia dofinansowań do paliw kopalnych, mówiąc, że rządowe wsparcie dla węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego powinno zostać zakończone przed 2025 rokiem.

Członkowie G7 zachęcają wszystkie kraje, by również wyeliminowały „nieefektywne dofinansowania paliw kopalnych” w ciągu dekady.

„Mając na uwadze, że produkcja i użycie energii odpowiada za dwie trzecie globalnych emisji gazów cieplarnianych, zauważamy jak ważną rolę sektor energetyczny odegra w przeciwdziałaniu zmianie klimatu” oświadczyli uczestniczący w szczycie liderzy. Ta deklaracja powstała już w 2009 roku, jednak dopiero teraz nabrała konkretnych ram czasowych.

Shelagh Whitley, pracownik naukowy w Overseas Development Institute, nazwała to „historycznym dniem”. Jednocześnie uważa, że rok 2020 byłby bardziej odpowiednią datą graniczną, w szczególności jeżeli rządy myślą poważnie o realizacji swoich zadeklarowanych w Paryżu zobowiązań, by zapobiec zmianie klimatu.

W większości państw G7 dofinansowania do paliw kopalnych już się zmniejszają, co powiązane było ze spadkiem cen surowców. Wartym uwagi wyjątkiem jest Wielka Brytania, w której zwiększono dofinansowania poprzez stworzenie nowych ulg podatkowych dla producentów ropy naftowej na terenie Morza Północnego. Japonia była krytykowana za finansowanie nowych projektów pozyskiwania energii ze spalania węgla zarówno na terenie ich kraju, jak i za granicą.

„Od porozumienia paryskiego już zauważyliśmy, że niektóre z państw G7 zmierzają w złym kierunku. Tylko dlatego, że deklarują koniec dofinansowań dla paliw kopalnych, nie czyni tego fait accompli” – powiedziała Whitley. Kanada ostatnio również przedłużyła niektóre z dofinansowań dla gazu ziemnego.

G7 dołącza do przywódców Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Światowego Banku, którzy już wcześniej wołali do zaprzestania pomocy projektom opartym o spalanie paliw kopalnych.

Oświadczenie nie zawarło precyzyjnej definicji, co G7 uważa za „dofinansowanie”. Wyraz „nieefektywne” w tekście G7 wskazuje na te dofinansowania, które zniekształcają rynki energetyczne. OECD estymuje, że tego typu dofinansowania paliw kopalnych każdego roku sumują się do kwoty 160-200 miliardów USD (600-800 miliardów złotych).

Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF) oszacował, że kiedy włączymy koszt szkód z zanieczyszczenia środowiska i zmiany klimatu całość kwoty dofinansowania wzrasta do 5,3 biliarda USD rocznie – czyli 10 miliardów USD na minutę. To więcej niż ogólnoświatowe wydatki na ochronę zdrowia.

Whitley zauważyła kolejną istotną zmianę w porównaniu do historycznej treści oświadczenia G7 – usunięto część, która skupiała się na dofinansowaniach dla „konsumpcji” paliw. To znaczy, że G7 może celować też w dofinansowania dla badań złóż paliw kopalnych, a nie tylko ich końcowych użyć.

Na podstawie materiałów opublikowanych na stronie theguardian.com

174 kraje podpisały porozumienie paryskie COP21

Sala podpisania porozumienia paryskiego
Zdjęcie: Rick Bajornas

22 kwietnia 2016 roku w siedzibie Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku odbyło się oficjalne podpisanie porozumienia paryskiego COP21175 stron (174 kraje i Unia Europejska) podpisało to zobowiązanie do redukcji emisji gazów cieplarnianych. 15 stron dostarczyło też dokumenty ratyfikujące tę międzynarodową umowę.

Wśród 175 stron znaleźli się ministrowie, głowy państwa, szefowie rządów, ministrowie spraw zagranicznych i wicepremierzy. To pierwsze międzynarodowe porozumienie podpisane w ciągu jednego dnia na tak wielką skalę. Uroczystość rozpoczęły przemówienia między innymi sekretarza generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych Ban Ki-moon i prezydenta Zgromadzenia Ogólnego ONZ Mogens Lykketoft. Ostatnim mówcą był Leonardo DiCaprio, który od 2014 roku reprezentuje ONZ w sprawach związanych ze zmianą klimatu.

Podpisanie porozumienia paryskiego
Zdjęcie: Mark Garten

Po przemówieniach dorosłych, do uczestników spotkania dołączyły dzieci reprezentujące każdy z krajów. Liderzy podkreślili, że decyzje podejmowane dziś zadecydują o przyszłości młodego pokolenia. W wystąpieniach nie kryto radości z sukcesu globalnego porozumienia jednocześnie zauważając, że to dopiero początek. Każdy z krajów czeka szereg ustaw, które pomogą osiągnąć zadeklarowane cele redukcji emisji. W swym wystąpieniu Leonardo DiCaprio użył mocnych słów:

Pomyślcie o wstydzie, który każdy z nas będzie musiał dźwigać, kiedy nasze dzieci i wnuki, przyglądając się historii zauważą, że mieliśmy możliwość zatrzymania tej zagłady, ale brakło nam politycznej woli, by działać. Tak – osiągnęliśmy porozumienie paryskie. Więcej krajów zgromadziło się dziś, by podpisać to porozumienie niż kiedykolwiek w historii ludzkości. To napawa nadzieją. Niestety dowody pokazują nam, że to nie wystarczy. Nasza planeta nie może zostać ocalona, dopóki nie zostawimy paliw kopalnych pod ziemią – tam, gdzie ich miejsce.

Wystąpienie Leonardo DiCaprio

Po tej wypowiedzi uczestnicy nagrodzili go brawami. DiCaprio kontynuował mowę, doceniając już podjęte działania w obszarze wprowadzania opłaty węglowej i rozwoju odnawialnych źródeł energii. „Wszyscy wiemy, że odwrócenie kierunku zmiany klimatu nie będzie proste, ale narzędzia są w naszych rękach.” – powiedział Leonardo. Na koniec apelował do liderów, by przewodniczyli, inspirowali i zagrzewali swe narody do realizacji celów ponad te zadeklarowane w Paryżu – „Jesteście ostatnią najlepszą nadzieją Ziemi. Prosimy Was, byście ją ochronili.”

„To historyczny dzień dla Świata i Organizacji Narodów Zjednoczonych. Teraz zaczyna się trudna część. To jest piękny początek” – podsumował ceremonie były wiceprezydent Stanów Zjednoczonych Al Gore, który jest zaangażowany w sprawy związane ze zmianą klimatu od 1976 roku.

Podobne zdanie przedstawia Polska, reprezentowana przez Prezesa Rady Ministrów – Beatę Szydło. W swoim oświadczeniu zauważa, że „stoimy w obliczu największego zagrożenia, jakiemu ludzkość musi dziś stawić czoła”.

Fundamenty ustanowione w Paryżu są solidne i spójne, ale prawdziwa praca zaczyna się teraz. […] Skuteczna realizacja Umowy Paryżu jest wyzwaniem dla wszystkich krajów. W Polsce jesteśmy zaznajomieni z tym, jak trudne jest ograniczenie emisji przy jednoczesnym utrzymaniu wzrostu gospodarczego.

Budowanie woli politycznej

Najbliższe lata będą wyzwaniem dla Polski i Świata. Rządy odegrają znaczącą rolę w nakierowaniu ludzkości na tor przyjaznego środowiskowi rozwoju, jednak nie są pozostawione same z tym zadaniem. Społeczeństwo obywatelskie, naukowcy i ekonomiści pomogą wspólnie zbudować polityczną wolę dla koniecznych zmian w naszej narodowej i globalnej gospodarce.

Plan działania Światowego Banku w obliczu zmiany klimatu

Bank Światowy to międzynarodowa instytucja finansowa, która udziela kredytów rozwijającym się krajom. Grupa Światowego Banku należy do ONZ. Poza redukcją biedy i zapewnieniem żywności Światowy Bank działa też w obszarze utrzymania zmiany klimatu pod kontrolą. Jim Yong Kim – obecny prezydent Grupy Światowego Banku powiedział, że

Czterostopniowe globalne ocieplenie może i musi być uniknięte – powinniśmy utrzymać ocieplenie poniżej 2 stopni … Brak akcji w obliczu zmiany klimatu zagraża stworzeniem dziedziczonego przez nasze dzieci świata zupełnie innego niż ten, w którym dziś żyjemy. Zmiana klimatu jest jednym z największych wyzwań, z którymi ludzkość musi się zmierzyć i przyjąć moralną odpowiedzialność by działać w imieniu przyszłych pokoleń, w szczególności tych najbiedniejszych.

Krajobraz świata zmienionego klimatu

7 kwietnia 2016 roku Grupa Światowego Banku ogłosiła plan dodania 30 gigawat odnawialnej energii rozwijającym się krajom. To wystarczy, by zasilić 150 milionów domów. Dodatkowo w planach są też budowa systemów wczesnego ostrzegania dla 100 milionów ludzi i stworzenie planów przyjaznego klimatowi rolnictwa w przynajmniej 40 krajach. Te trzy cele mają być zrealizowane do 2020 roku.

Na najbliższe 5 lat Grupa Światowego Banku zaakceptowała nowy Plan Działania w Obliczu Zmiany Klimatu, który ma na celu przyśpieszenie działań rozwijających się krajów, by osiągnąć ich narodowe cele zadeklarowane podczas historycznej Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu w Paryżu, grudniu 2015.

„Zgodnie z porozumieniem paryskim musimy teraz wykonać odważne działania, by chronić naszą planetę dla przyszłych pokoleń” – powiedział Jim Yong Kim.

Śpieszymy się, by pomóc krajom dokonać znacznych transformacji, by zwiększyć generowanie energii ze źródeł odnawialnych, zmniejszyć wykorzystanie wysokowęglowych źródeł energii, rozwinąć systemy ekologicznego transportu, a także zbudować zielone miasta dla rosnącej populacji. Kraje rozwijające się chcą naszej pomocy w realizacji krajowych planów klimatycznych, a my zrobimy wszystko, aby im pomóc.

By zmaksymalizować efekt, plan działania skupia się na pomaganiu krajom ukształtować narodowe polityki i wykorzystać inwestycje sektora prywatnego. Międzynarodowa Korporacja Finansowa, członek Grupy Światowego banku, chce rozszerzyć inwestycje klimatyczne z obecnych 2,2 miliardów USD rocznie do 3,5 miliarda USD rocznie oraz wykorzystać dodatkowe 13 miliardów dolarów rocznie w sektorze prywatnym do 2020 roku. Poza swoimi środkami Światowy Bank planuje zmobilizować 25 miliardów USD w finansowaniu komercyjnym dla czystych źródeł energii na przestrzeni najbliższych 5 lat. Światowy Bank będzie kontynuował pomagać krajom we wprowadzeniu opłaty węglowej i w stworzeniu zachęty dla decydentów sektora publicznego i prywatnego, by podejmowali dobre dla klimatu decyzje.

Zagrożenia zmiany klimatu

Przyjęty plan działania jest reakcją na zagrożenia wynikające ze zmiany klimatu, które w szczególności dotkną biednych ludzi i biedne kraje. Przeciwdziałając tym zagrożeniom Światowy Bank planuje zbudować systemy wczesnego ostrzegania dla 100 milionów ludzi z 15 rozwijających się krajów, wprowadzić adaptacyjną ochronę socjalną (sieć bezpieczeństwa społecznego, która może szybko pomóc osobom dotkniętym klęską lub wstrząsem gospodarczym) dodatkowym 50 milionom biednych ludzi do 2020 roku. Jednocześnie Grupa Światowego Banku zwiększy odporność 15 miast poprzez integrację infrastruktury, gospodarowania przestrzenią i zarządzania sytuacjami kryzysowymi.

„Jeśli nie będziemy działać, zmiana klimatu grozi wpędeniem 100 milionów ludzi w ubóstwo w ciągu najbliższych 15 lat” – powiedział John Roome, starszy dyrektor ds zmian klimatu w Grupie Światowego Banku. „Plan działania pozwoli nam szybciej pomóc rozwijającym się krajom, w szczególności w miejscach, gdzie jest to najbardziej potrzebne, takich jak przygotowania na wypadek katastrof, pomocy społecznej i ochrony wybrzeża”.

Plan działania zawiera również czterokrotne zwiększenie finansowania w odporność systemów transportu na zmiany klimatu w najbliższych 5 latach, a także inwestycje co najmniej 1 miliarda USD na rzecz promowania efektywności energetycznej oraz wytrzymałego budownictwa do 2020 roku. Międzynarodowa Korporacja Finansowa będzie promować przyjazną dla klimatu infrastrukturę miejską, a ich program zielonych budynków EDGE ma zaistnieć w 20 krajach w ciągu najbliższych 7 lat. Grupa Światowego Banku stworzy przyjazne dla klimatu plany inwestycji rolnych dla co najmniej 40 państw, plany zarządzania rybołówstwem i strategie zrównoważonego leśnictwa dla 50 krajów do 2020 roku.

Grupa Banku pomoże również zwiększyć klimatyczną efektywność sektora finansowego poprzez skoordynowane wprowadzenie narodowych i globalnych zmian w bankowości, systemach emerytalnych i rynkach kapitałowych. Stworzy również specjalne zespoły do współpracy z krajami, aby powstał szereg efektywnych systemów finansowalnych przez banki, w szczególności systemy wykorzystania energii słonecznej na dachach i pobudzanie rozwoju kogeneracji rozproszonej w Afryce Subsaharyjskiej.

Z pomocą członków Światowego Banku plan działania zwiększy roczne finansowanie klimatycznych działań do 29 miliardów USD rocznie do przed 2020 rokiem. Rosnące zagrożenia wynikające ze zmiany klimatu są uwzględnione w planach operacyjnych Grupy Światowego Banku. Analiza ryzyk klimatycznych jest już stosowana w projektach wspieranych przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju i będzie rozszerzona na inne operacje Światowego Banku na początku 2017 roku.

Paryska Konferencja Narodów Zjednoczonych i nowy plan działania Światowego Banku to ważne wydarzenia na ścieżce do utrzymania zmiany klimatu pod kontrolą. 22 Kwietnia w Nowym Jorku odbędzie się oficjalne podpisanie porozumienia paryskiego. Ponad 150 krajów potwierdziło swą obecność. Wiedząc, że jeszcze długa droga przed nami, warto zatrzymać się i docenić, kiedy ludzkość stawia kolejny krok w dobrym kierunku.

Na podstawie materiałów opublikowanych na stronie worldbank.org: tekst, grafiki.