21 maja 2021 Unijny Trybunał Sprawiedliwości zobowiązał Polskę do natychmiastowego zaprzestania wydobycia węgla brunatnego w Turowie. Polska ma miesiąc na wykonanie tego środka tymczasowego. W międzyczasie oczekujemy pełnego wyroku.

Kopalnia Turów ma negatywny wpływ na życie dziesiątków tysięcy mieszkańców wokół graniczących regionów. Przede wszystkim z powodu postępującego obniżania się wód gruntowych, ale także zapylenia i hałasu. Czesi wyceniają wyrządzone szkody na 30 milionów złotych. Trudno wycenić dodatkowe obrażenia powstałe w wyniku emisji gazów cieplarnianych.

Polskie władze pragną kontynuować wydobycie w Turowie do 2044 roku. Ten unijny spór to okazja, żeby zastanowić się nad przyszłością energetyczną Polski i skonfrontować przyzwyczajenia ze zdrowym rozsądkiem. Odnawialne źródła energii nie tylko poprawią nasze międzynarodowe relacje, ale też dadzą szansę na konkurencyjność gospodarki. Nigdy nie jest za późno, by przyznać się do błędu i przeprosić.

“Dane naukowe są niezaprzeczalne, a koszt bezczynności cały czas rośnie” – mówi prezydent USA, dodając, że nie będzie czekać. Chce, by wzdłuż amerykańskich autostrad było 500.000 punktów ładowania samochodów elektrycznych. Poprzez niskoemisyjną produkcję cementu, rozważną gospodarkę rolną i inne przyjazne środowisku rozwiązania Joe wyznacza cel ograniczenia emisji CO2 o połowę do końca tego dziesięciolecia. Całkowite wyzerowanie emisji ma nastąpić nie później niż do 2050 roku.

Żaden kraj nie jest w stanie rozwiązać problemu zmiany klimatu działając samodzielnie. Biden wzywa wszystkich, a w szczególności duże ekonomie, by stanęli na wysokości zadania. Nie możemy pozwolić na przyszłość, w której ekstremalne zjawiska pogodowe są coraz częstsze. “Musimy działać, wszyscy” dodaje prezydent USA. Zdrowie naszych społeczności zależy od naszych działań.

António Guterres, Sekretarz Generalny Narodów Zjednoczonych również odniósł się do celów 2030 roku. Wezwał wszystkie kraje do raportowania pomiarów emisji i bardziej ambitnych celów redukcji.

Xi Jinping, prezydent Chińskiej Republiki Ludowej powiedział, że musimy żyć w harmonii z naturą, szanować ją, chronić i przestrzegać jej praw. Podkreślił wagę przestrzegania zobowiązań porozumienia paryskiego i wzajemnej kontroli postępów w realizacji celi klimatycznych.

Kolejno głos zabierali premier Indii Narendra Modi, premier Wielkiej Brytanii Boris Johnson, premier Japonii Yoshihide Suga, premier Kanady Justin Trudeau, premier Bangladeszu Sheikh Hasina, kanclerz Niemiec Angela Merkel, prezydent Rosji Vladimir Putin, prezydent Francji Emmanuel Macron, prezydent Korei Południowej Moon Jae-in, prezydent Indonezji Joko Widodo, prezydent Wysp Marshalla Republiki Południowej Afryki Cyril Ramaphosa, premier Włoch Mario Draghi, prezydent David Kabua, prezydent Argentyny Alberto Fernández, przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, król Arabii Saudyjskiej Salman, prezydent Brazyli Jair Bolsonaro, premier Buthanu Lotay Tshering, premier Australii Scott Morrison, premier Antigua i Barbudy Gaston Browne, prezydent Meksyku Andrés Manuel López Obrador, prezydent Gabonu Ali Bongo Ondimba, prezydent Kolumbii Iván Duque Márquez, prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan i prezydent Chile Sebastián Piñera. W dalszych dyskusjach dołączyli liderzy europejskich i międzynarodowych struktur, wolontariusze, premierzy i prezydenci kolejnych krajów oraz papież Franciszek. Przekaz był spójny – najbliższe 8 lat jest kluczowe w realizacji celów porozumienia paryskiego.

Obserwowane stężenia tlenu spadają w stacjach badawczych na całym świecie. Ujemny trend w przybliżeniu wynosi 19 per meg rocznie. To odpowiada utracie 19 cząsteczek O2 na każdy milion cząsteczek tlenu w atmosferze, każdego roku. Nie jest to jeszcze ilość, która zagraża życiu na Ziemi.

Spadek stężenia tlenu wypada blado na tle innych konsekwencji zmiany klimatu, ale działa na wyobraźnię. Nasza zdolność rozwiązywania złożonych problemów, myślenia strategicznego i inicjatywy spada wraz ze wzrostem stężenia dwutlenku węgla w powietrzu. Kiedy w sali wykładowej kończy się tlen, wystarczy przewietrzyć, by słuchacze mogli efektywnie uczestniczyć. Gdy zmieniamy tlen w dwutlenek węgla na Ziemi, nie ma jak “wywietrzyć” – musimy żyć z konsekwencjami własnych decyzji, a nasze możliwości przeciwdziałania maleją z każdym rokiem.

Prezydent Joe Biden powiedział, że “nie możemy już dłużej odkładać lub robić minimum, by rozwiązać problem zmiany klimatu. To jest globalny kryzys egzystencjalny. Wszyscy będziemy cierpieć konsekwencje jeśli nam się nie uda.” Prezydent Biden podkreślił znaczenie szybko rosnącego tempa redukcji emisji, wzajemnego egzekwowania zobowiązań i zwiększenia ambicji. W dniu konferencji Stany Zjednoczone oficjalnie dołączyły z powrotem do porozumienia paryskiego. USA razem w partnerami z Europy pragnie zainwestować w nowoczesne technologie odnawialnych źródeł energii, które będą konkurować na światowym rynku.

Kanclerz Angela Merkel powiedziała, że klimatyczne cele 2030 roku mogą być osiągnięte tylko jeśli będziemy działać razem. Zaznaczyła też, że działania i ich efekty są dowodem skuteczności demokratycznych rządów, co jest w szczególności istotne w kontekście poruszonych przez Joe Bidena ataków ze strony ustrojów autorytarnych. Gdy demokratyczne wartości są podważane najlepsze, co możemy zrobić, to przewodzić światu dobrym przykładem.

Prezydent Emmanuel Macron podkreślił, że mamy historyczną rolę do odegrania jeśli chodzi o walkę ze zmianą klimatu. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen określiła globalne ocieplenie jako największe zbliżające się zagrożenie po Covid-19, dodając “utrarata bioróżnorodności jest główną przyczyną dzisiejszej i potencjalnie przyszłych pandemii”.

John Kerry, jako specjalny wysłannik prezydenta USA ds. klimatu, również przemówił podczas konferencji. Zaczął od nawiązania do tematu przewodniego konferencji, mówiąc “zmiana klimatu jest jednym z najbardziej skomplikowanych zagrożeń bezpieczeństwa z jakim kiedykolwiek musieliśmy się zmierzyć”. Obserwowane ekstremalne zjawiska pogodowe powinny być zmartwieniem każdego z nas. 2030 to graniczna data, do której powinniśmy zlikwidować emisje gazów cieplarnianych, by mieć szanse na ocieplenie poniżej 1,5 °C. “Jesteśmy w trakcie decydującej dekady” dodaje John. Po czym podkreślił wagę działań w najbliższych latach.

Na koniec premier Boris Johnson powiedział, że chce odbudować zieloną ekonomię po pandemii. Jako pierwszy uprzemysłowiony kraj, który wdrożył cel wyzerowania emisji do 2050 roku, Wielka Brytania ma nadzieje, że inne kraje będą podążać planem ich rewolucji energetycznej.

Niektórzy powiedzą, że każdy ma prawo robić to co chce, na przykład palić węglem w piecu. Każdy ma prawo żyć. Tu pojawia się problem. Kiedy działanie jednej osoby zagraża życiu innej osoby, musimy ograniczyć prawo do wolności i postawić na obowiązek poszanowania praw innych ludzi. Kiedy nasza akcja bezpośrednio wpływa na drugą osobę potrafimy zachować się odpowiedzialnie. Łatwo wyobrazić sobie reakcje otoczenia jakbyśmy biegli na przystanek z nożem w ręce. Nieco trudniej eliminować mniej widoczne zagrożenia. Kiedy palę w piecu węglem, emitowane gazy cieplarniane pogarszają sytuację globalnego ocieplenia, przez co setki rodzin ucierpią w wyniku powodzi. Ciężko powiedzieć, że ta jedna konkretna bryła węgla spowodowała tą jedną konkretną suszę, co zrujnowało plony konkretnego rolnika i doprowadziło jego rodzinę na skraj ubóstwa. Rozumiemy, że jesteśmy współwinni. Jakbyśmy wybrali przyjazną środowisku alternatywę, konsekwencje zmian klimatycznych byłyby łagodniejsze.

Amerykanie zostali wyzwoleni z niezdrowego przywiązania do paliw kopalnych. Możemy oczekiwać dynamicznego rozwoju nowoczesnych rozwiązań energetycznych. Już dziś Tesla podbija rynki całego świata, a co dopiero będzie ze wsparciem rządu. Dziękujemy prezydentowi Stanów Zjednoczonych za szybkie działanie w sprawie, która nie może czekać.

Czy jesteśmy sami we wszechświecie? Dziś, 20 grudnia 2020 roku wiadomo, że nie. Jeszcze nie. Otaczają nas miliony innych gatunków, jednak ich ilość drastycznie spada. Jesteśmy w trakcie szóstego masowego wymierania. Podczas wcześniejszych pięciu, szacuje się, że wyginęło między 60% a 95% wszystkich gatunków. Powrót ekosystemów do normy po takim zdarzeniu zajmuje miliony lat. Prawdopodobnie sami nie zostaniemy, ale nasze towarzystwo będzie mocno ograniczone.

Co jest przyczyną utraty bioróżnorodności? Zmiana klimatu stopniowo zmienia tereny w nienadające się do życia. Coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe w nagły sposób zadają cios gatunkom z danego obszaru. Masowy chów zwierząt wymaga coraz większej powierzchni, czego następstwem jest wylesianie.

Co możemy zrobić? Potrzebujemy zmiany systemowej. Indywidualne ekologiczne działania są mile widziane i dają dobry przykład bliskim nam osobom, ale nie wystarczą, by na czas opanować zmianę klimatu. Najlepiej dać znać rządowym przedstawicielom naszych regionów, że ten temat jest dla nas ważny i oczekujemy podjęcia odpowiednich kroków. W najbliższych wyborach możemy poczytać o poglądach kandydatów i zagłosować na tego, który ma konkretny plan na zieloną rewolucję energetyczną i przemysłową.

Potrzebujemy wyzerować emisje gazów cieplarnianych w jak najkrótszym czasie, by ograniczyć konsekwencje zmiany klimatu i uratować jak najwięcej gatunków przed wymarciem. Zastanawiamy się, czy istnieją inteligentne formy życia na otaczających nas planetach. Zwróćmy uwagę na to, że na Ziemi jest jeszcze życie. Warto o nie zawalczyć, by nurtujące nas pytanie, nie pozostało bez odpowiedzi.

UE szacuje, że bezpośrednie emisje dwutlenku węgla z lotnictwa stanowią prawie 4% całkowitej emisji CO2 krajów członkowskich. Jeśli jednak uwzględnimy emisje inne niż CO2, to okaże się, że lotnictwo osiąga znacznie większy wkład we wzrost temperatur na świecie.

Jednym z rozważanych środków ograniczenia emisji jest wprowadzenie opłaty za emisje NOx z samolotów i ewentualne włączenie tych emisji do systemu handlu emisjami. Zalecono również obowiązkowe stosowanie zrównoważonego paliwa lotniczego i środki operacyjne, takie jak optymalizacja trajektorii lotu w celu uniknięcia tworzenia się smug kondensacyjnych.

Korona-wirus spowodował, że nieba nad nami są w coraz większym stopniu wolne od smug kondensacyjnych. Możemy wykorzystać ten kryzys, by zdefiniować nowe normy komunikacji, przemieszczania się i spędzania wolnego czasu. Przyszłość planety jest sumą naszych decyzji.

“Nasz cel to neutralność klimatyczna Grupy PGE w 2050 roku. Aby go zrealizować przyspieszamy proces zmian w spółce. Już w 2030 roku Grupa PGE będzie całkowicie innym przedsiębiorstwem” – mówi Wojciech Dąbrowski, prezes zarządu PGE Polska Grupa Energetyczna.

PGE przedstawia plan transformacji zmierzający do neutralności klimatycznej Grupy w 2050 roku. Zostanie ona osiągnięta poprzez realizację inwestycji w nisko i zeroemisyjne źródła energii. Nowe aspiracje zostały określone w dwóch horyzontach czasowych. Do 2030 roku nastąpi zwiększenie udziału energetyki odnawialnej w portfelu Grupy do poziomu 50 proc. oraz zmniejszenie emisji dwutlenku węgla o 85 proc., co oznacza 120 mln ton mniej emisji CO2. Do 2050 roku Grupa zamierza osiągnąć neutralność klimatyczną.

Szczegóły planu dostępne są w komunikacie prasowym. Przedstawiona przez PGE strategia na najbliższe lata to krok w dobrym kierunku. Oczekujemy w kolejnych ogłoszeniach zwiększania ambicji transformacji energetycznej i stawiania celi, które szybciej pozwolą nam przestać pogłębiać kryzys klimatyczny.

Polityka energetyczna Polski do 2040 roku po etapie konsultacji została oparta na 3 filarach: sprawiedliwa transformacja, zeroemisyjny system energetyczny i dobra jakość powietrza. Docelowo udział OZE w produkcji energii elektrycznej ma wynieść w 2030 r. – nie mniej niż 32%, a w 2040 r. – ok. 40%. Taki cel jest krokiem w dobrym kierunki. Okoliczności wymagają bardziej ambitnych działań.

Pozytywnym punktem polityki energetycznej jest połączenie wielkoskalowej, morskiej energetyki wiatrowej (o mocy ok. 8-11 GW w 2040 r) z energetyką rozproszoną i obywatelską – opartą na lokalnym kapitale. Do 2040 r. przewidywane jest ok. 10-16 GW mocy fotowoltaicznych. W zakresie energetyki wiatrowej na lądzie przewidywane jest
ok. 7-10 GW mocy do 2040 r. Pierwsze farmy na morzu powstaną w 2025 roku.

Najwięcej emocji budzi temat elektrowni jądrowych w Polsce. Podkreślono problemem wyboru lokalizacji przyszłej elektrowni (ze względu na dostęp do wody jako czynnika chłodzącego) oraz dostawcy reaktora. Również wskazano ogromne koszta inwestycyjne, wzrost ryzyka skażenia promieniotwórczego i ryzyka awarii spowodowanych przegrzaniem reaktorów ze względu na brak wystarczającej ilości wody.

Senat zapowiedział kontynuację dyskusji z organizacjami pozarządowymi i grupami ekspertów.

Turcja i trzy duże kraje eksportujące ropę naftową należą do siedmiu krajów, które jeszcze nie ratyfikowały porozumienia klimatycznego. Angola dołączyła do Kirgistanu oraz Libanu i ratyfikowała w 2020 r. W sumie umowa została formalnie zatwierdzona przez 190 ze 197 krajów. Stany Zjednoczone rozpoczęły proces wycofania się z tej międzynarodowej umowy, co będzie możliwe w listopadzie tego roku.

Iran, Turcja, Irak, Erytrea, Libia, Sudan Południowy i Jemen – 7 krajów, które nie ratyfikowały umowy, stanowi 4% światowych emisji gazów cieplarnianych. Stany Zjednoczone to 13%. Turcja jest obecnie jedynym członkiem G20, który formalnie nie poparł umowy po tym, jak Rosja ratyfikowała ją w październiku 2019 r.

Turcja twierdzi, że jest krajem rozwijającym się i udało jej się wynegocjować rezygnację z finansowania międzynarodowych działań na rzecz utrzymania zmiany klimatu pod kontrolą. Jednocześnie Turcja nadal nie ma dostępu do gotówki klimatycznej, co według prezydenta Recep Tayyip Erdoğan musi się zmienić, jeśli Turcja ma ratyfikować porozumienie.

Unia Europejska formalnie ratyfikowała porozumienie 5 października 2016 r., co umożliwiło jego wejście w życie 4 listopada 2016 r. Aby porozumienie mogło wejść w życie, instrumenty ratyfikacji musiało złożyć co najmniej 55 krajów odpowiadających za co najmniej 55 proc. światowych emisji. To udało się, ale do dziś działania niektórych krajów są nieodpowiednie, by osiągnąć neutralność klimatyczną w 2050 roku. Zdobycie poparcia brakujących krajów, ale przede wszystkim zdobycie się na bardziej ambitne kroki będą celami na najbliższe miesiące.